×
خانه » مقالات » شش کلاه تفکر برای تفکر خلاق و راهی به سوی حل مؤثر مسئله
26 فوریه 2020

شش کلاه تفکر برای تفکر خلاق و راهی به سوی حل مؤثر مسئله

به نام خدای مهربان و سلام و درود خدمت شما کاربران سایت سفیران کلام پرگاس. امروز در خدمت شما هستیم با یک مقاله از سری مقاله های سایت پرگاس. برگرفته از کتاب شش کلاه تفکر اثر ادوارد دوبونو. شش کلاه تفکر ، تمرکز افراد را بیش‌تر می‌کند و به جای اینکه افراد وقت‌شان را در بحث ها تلف کنند، از این روش قانونمند استفاده خواهند کرد. بزرگترین ارزش های کلاه ها این است که نقشه های تفکر به وجود می آورند و موجب تفکر خلاق می شوند.

شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر بیش‌تر شبیه چاپ رنگی است. به طوری که هر رنگ به صورت جداگانه چاپ می‌شود و در آخر، همه با هم تشکیل شکل یک متن رنگی واحدی را می‌دهند.

ویژگی های کلاه ها:

  • کلاه سفید: اطلاعات و ارقام، واقعیت ها
  • کلاه قرمز: احساسات و عواطف و همچنین حس ششم
  • کلاه زرد: نورخورشید، روشنایی، خوش بینی، فرصت های سازنده مثبت
  • کلاه سبز: انگیزه، حرکت، تفکر خلاق
  • کلاه سیاه: قضاوت منفی یا پرسش مبنی براینکه چرا این عدد یا مسئله کارآیی ندارد. تظاهر به مخالفت
  • کلاه آبی: خونسرد و کنترل شده، رهبر، فکرکردن درباره تفکر

تفکر خلاق

تفکر کلاه سفید:

تفکر کلاه سفید

اولین کلاه از شش کلاه تفکر ،کلاه سفید است. یک رایانه را تصور کنید که واقعیت‌ها و ارقامی که از آن درخواست شده است را به شما می‌دهد. رایانه یک شیء خنثی و بی‌طرف است. رایانه هیچ نوع عقیده یا تفسیر و یا توضیحی را پیشنهاد نمی‌کند. شخصی وقتی کلاه سفید برسر می‌گذارد باید از کار رایانه پیروی کند. در واقعیت دو سطح سیستم اطلاعات وجود دارد:

سطح اول شامل واقعیت‌های اثبات شده و بررسی شده است.

سطح دوم شامل واقعیت‌هایی است که مردم باور دارند که حقیقت دارند اما به طور کامل اثبات نشده اند.

تفکر کلاه سفید یک ایده و یک راهنماست. شخصی که فکر می کند، تلاشی دارد تا بیشتر حالت خنثی و بی طرف را در ارائه اطلاعات داشته باشد. ممکن است از شما درخواست شود که کلاه سفید تفکر را برسر بگذارید، یا شما از شخصی چنین درخواستی بکنید.

شما انتخاب می کنید که این کلاه را بگذارید یا آن را بردارید که حالت خنثی است. وقتی که ما کلاه سفید را برسر می‌گذاریم معمولاً سؤال‌هایی از این قبیل می‌پرسیم:

ما چه اطلاعاتی داریم؟

ما به چه اطلاعاتی نیاز داریم؟

 

تفکر کلاه قرمز:

تفکر کلاه قرمز

دومین کلاه از شش کلاه تفکر، کلاه قرمز است. بر سرگذاشتن کلاه قرمز به شخص متفکر اجازه می‌دهد تا بگوید: من درباره موضوع مورد نظر چنین احساسی دارم. کلاه قرمز به احساسات و عواطف به عنوان یک قسمت از تفکر، شکل قانونی می دهد.

این کلاه، احساسات را به شکل قابل مشاهده درمی‌آورد. بنابراین احساسات می توانند به صورت قسمتی از نقشه تفکر و همچنین قسمتی از سیستم ارزشی درآیند و مسیری را بر روی نقشه انتخاب کنند.

کلاه قرمز یک روش راحت را برای مشخص کردن متفکر تهیه می‌کند تا وارد عواطف و احساسات شده یا از آن خارج شود. به شکلی که بدون این وسیله (کلاه قرمز) این کار ممکن نیست. این کلاه به اشخاص اجازه می‌دهد تا درباره احساسات دیگران پُرس و جو کند.

وقتی که شخصی کلاه قرمز را استفاده می‌کند هیچ نوع احتیاجی و تلاشی برای توجیح احساسات و یا منطقی کردن آنها وجود ندارد. کلاه قرمز دو نوع گسترده از احساسات را پوشش می‌دهد:

در مرحله اول، احساسات معمولی وجود دارند که این احساسات ازعواطف قوی مثل ترس و نفرت تا عواطف جزئی مثل شک تغییر می‌کند.

در مرحله دوم، قضاوت های پیچیده است که در محدوده انواع احساسات از جمله احساس وقوع امری در آینده، حس ششم، چشیدن و سایر احساسات غیرقابل دیدن است.

در زمان برسرگذاشتن کلاه قرمز می‌توانیم از چنین واژه‌هایی استفاده کنیم:

این مسئله به من احساسی ………. می‌دهد.

حس غریبی به من می‌گوید که …………..

 

تفکر کلاه سیاه:

تفکر کلاه سیاه

سومین کلاه از شش کلاه تفکر ، کلاه سیاه است. تفکر کلاه سیاه متخصص قضاوت‌های منفی است. شخصی که دارای تفکر کلاه سیاه است به تمام اشکلات، نواقص و اشتباهات اشاره می‌کند. او به این که چگونه مسئله مورد نظر با تجربیات و دانش پذیرفته شده مطابقت ندارد، اشاره کرده و می‌گوید چرا این مسئله جواب نمی‌دهد.

شخصی که دارای تفکر کلاه سیاه است به نواقص و معایب طرح اشاره دارد. این یک نوع تلاش بی‌طرفانه برای این است که قسمت‌های منفی بر روی نقشه آورده شود.

این تفکر ممکن است یک ایده را برخلاف گذشته قضاوت کرده و ببینید چگونه آن ایده، با مسائل شناخته شده مطابقت دارد و ممکن است یک ایده را به زمان آینده بفرستد، تا ببیند چه اشتباهات یا نواقصی رخ خواهد داد. با این کلاه می‌توان سؤال‌های منفی پرسید و نباید زیاده‌روی منفی کرد.

سؤال‌هایی از این قبیل خواهیم کرد:

اشتباهات این مسئله و موضوع چیست؟

آیا این کار ارزش انجام دادن دارد؟

موانع این کار یا موضوع چیست؟

 

تفکر خلاق

تفکر کلاه زرد:

تفکر کلاه زردچهارمین کلاه از شش کلاه تفکر، کلاه زرد است. تفکر کلاه زرد سازنده و مثبت است. کلاه زرد سمبل نور‌خورشید، روشنایی و خوش‌بینی است و به عنوان قضاوت مثبت در نظر گرفته می‌شود. تفکر زرد به دست آوردن سود را جستجو می‌کند.

این تفکر تلاش می‌کند تا پشتیبان و توجیهات منطقی برای این سود و ارزش پیدا کند و بر مبنای خوش‌بینی بنا شده است. این تفکر است که پیشنهادهای مبتنی بر واقعیات داده می‌شود. این تفکر به وقوع پیوستن مسائل و جنبه قابل حل بودن آن را درنظر می‌گیرد و جستجو کننده فرصت‌هاست و در کنار آن، به رویاها و تصورات ذهنی نیز اهمیت می‌دهد.

با کلاه زرد از واژه‌هایی این چنین استفاده می‌کنیم:

چه کسی از این مسئله سود می‌برد؟

این موضوع به چه کسی کمک می‌کند؟

این موضوع چگونه ما را به اهدافمان نزدیک‌تر می‌کند؟

 

تفکر کلاه سبز:

تفکر کلاه سبزپنجمین کلاه از شش کلاه تفکر ، کلاه سبز است. کلاه سبز برای تفکر خلاق است. شخصی که این کلاه را برسر می‌گذارد سعی می‌کند از اصطلاحات مربوط به تفکر خلاق استفاده کند. حالت ایده‌آل آن است که، هم شخصی که فکر و اظهار عقیده می‌کند و هم شخص گوش‌کننده این کلاه را برسر داشته باشند.

رنگ سبز سمبل باروری، رشد ارزشی دانه‌هاست. جستجو برای راهکارها، یکی از جنبه‌های زیربنای این تفکر خلاق است و در راستای کشف ناشناخته‌ها حرکت می‌کند. شخصی که دارای این تفکر است در هر لحظه صبر کرده و مکث می‌کند و در نظر می‌گیرد که آیا ایده‌های جانشین وجود دارد یا خیر؟

در تفکر سبز واژه حرکت، جانشین واژه قضاوت می‌شود. انگیزه، بخش مهمی از کلاه سبز است. این یک تفکر خلاق است.

می‌توانیم از این واژه‌ها استفاده کنیم: 

شانس ما برای موفقیت بیش‌تر می‌شود اگر …….

آیا راه بهتری برای این مسئله وجود دارد؟

 

تفکر کلاه آبی:

تفکر کلاه آبی

ششمین کلاه از شش کلاه تفکر ، کلاه آبی است. کلاه آبی، کلاه کنترل است. شخص دارای کلاه آبی، تفکرات خود را سازماندهی می‌کند. تفکر درباره فکرهایی است که نیاز به جستجوی موضوع دارند.

شخصی که کلاه آبی برسر دارد، رهبر گروه ارکستر است. او موضوع هایی را تعریف می‌کند که فکر باید به سوی آن سوق یابد. تفکر فوق مسائل را تعریف می‌کند و سؤال‌ها را شکل می‌دهد. این تفکر کارهای فکری که باید تکمیل و انجام شوند را تعیین می‌کند.

تفکر کلاه آبی مسئول نتایج، نقطه نظرها و خلاصه‌هاست، که این موارد در هر لحظه‌ای در فرآیند تفکر و همچنین در آخر می‌تواند به وقوع بپیوندد. این تفکر بر فرآیند فکر نظارت کرده و اطمینان حاصل می‌کند که قوانین بازی درنظر گرفته می‌شود. این کلاه ممکن است برای بنا نهادن یک سلسله عملیات فکری گام به گام به کار رود.

پرسش‌های این چنین مطرح می‌کنیم:

ما به کجا می‌خواهیم برسیم؟

چه کسی مسئولیت این موضوع را به عهده می‌گیرد؟

بعد از این چه کاری را باید انجام دهیم؟

تاکنون چه چیزهایی به دست آورده‌ایم؟

پرگاس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.